(گهوارة سیل)

بس تپّه و کوهِ صبر، بی آوایند

در خلوتِ خود ،جدا جدا تنهایند

در شورش برف و خشمِ باران و تگرگ
  
گهوارة سیل های بی پروایند.

                رضا افضلی اردی بهشت 1391

با نگاهِ تو، غرقِ گل شود
باغِ كهكشان ازجوانه ام
خنده اي بزن، تا كه بگذرد
ازستاره، بانگِ ترانه ام

اي سكوتِ من، آشناي تو
ذرّه ذرّه ام، جاي پاي تو
بدرِ جلوه شو، چَرخَكي بزن
 در سكوتِ پاكِ شبانه ام

اي كه ازطرب، دشت وبازه اي
شادوپُرگلي، پاك وتازه اي
من دوان دوان، سوي دامنت
چون زلالِ جويِ روانه ام

خنده مي زند، دردلم زمان
چون نسيمِ مستِ سحرگهان
گركه ياسِ پر گلِ من شوي
گر كه سرنهي، روي شانه ام

دشتِ لاله اي، پُر پياله اي
چون شقايقي، قلبِ عاشقي
همچو آتشي، سرخ و سركشي
شعله اي تو و من زبانه ام.

                                  رضا افضلی 1365

درخشد توتِ شيرين بر طبق ها

به نقل از منظومة بلندمنتشر نشدة (مشهدی های قدیمی)

 سرودة رضا افضلی در سال ۱۳۷۷

پگاهان، موقعِ شرمِ شفق ها

درخشد توتِ شيرين در طبق ها

به فرقِ توت ها مُشتي گلِ سرخ

شده بر هر طَبَق چون كاكُلِ سرخ

زراهِ باغ مي آيد طبق ها
«طبق كش» مي رسد غرقِ عرق ها

يكي سر مي رسد، پاي پياده
طبق را روي لُنگِ سرنهاده

يكي رانَددوچرخه، شاد و سرمست

طبق بر سرگرفته با يكي دست

دو تن گيردطَبَق رابا تكاپو

نهد با «ياعلي» برروي سَكّو

زند مردي به معبر دم به دم جار

كند اين بيت را پيوسته تكرار:

«عسل درباغ هست وغوره هم هست

زليخا هست و فاطي كوره هم هست»

فروشد توتِ شيرين را به مردم
سفيد و نرم،مثلِ كُركِ قاقُم

پسِ درهاي دكّان هاي بسته

به اطرافِ طبق،جمعي نشسته

خورد با پنجه هاي «ليچ» و چسبان

زسيني توت را در جمعِ ياران

يكي با خالكوبِ روي بازو

ببلعدتوت از كفّه ي ترازو

دلش را چون زند شيريني تَر
كشد او كاسه اي از دوغ را سر

پر از قيماق و گَردِ سبزِ نعنا

بنوشد يك نفس دوغ گُوارا

*

زمانِ توت بس كوتاه باشد

چو عمرِ آدمي يك «آه» باشد

ز باغِ دم، اگر توتي نچيني

دمِ ديگر در آن چيزي نبيني

در قلب برگ های درختان پر غبار

شوق صفای شستن باران

با ناودان تنها،

اندیشه های زمزمه با یاران

دستان شاخه ها

- با کاسه های لانۀ گنجشک ها به کف-

رو سوی آسمان.

بانوی ابر

         خسته، گرانبار

تاریک چهره، نعره زنان با رعد

ناخن کشد به گونه و رخسار.

                                        رضا افضلی چهارم بهمن 1353

به نقل از کتاب (در شهر غمگرفتة پائیز)

درعکس:
رضا افضلی حدود سال 51-52

تاشورواميدوپاي پوياداري

اسباب سفر همه مهيّا داري

بايدكه دمي زپا نماني، چون سيل

درسينه اگرهواي دريا داري.

                                     14/3/65  

ترجمه به آلمانی از هنرمند ذوفنون: خانم پرستو ارسطو

Die Seeluft

so lange,du
hoffnung,sehnen und ausdauer zu fließen hast
alles für dich ist vorbreitet
du darfst keine sekunde
wie ein Flut
stehen bleiben
wenn das Meer
erreichen willst

ترجمه به ترکی اناتولی از هنرمند ذوفنون: خانم پرستو ارسطو

deniz havası

Bu kadar ki
umut, özlem ve dayaniklilik akmaktadir
Her şey sizin için hazır
bir saniye bile durmamalisin
bir akan sel gibi
Eğer ulaşmak istiyoruz

به (روی جادۀ ابریشم شعر)

چه گویم قهرمان؟ بس قهرمانی،
به شعر خویش، پیش از همگنانی   

مسلّم شد وطن را قهرمانیت
زبس بی وقفه در راهت دوانی

پَرَد هر واژه ات از کندوی دل   
اگرشهدی وگر شیرین بیانی

به نورِ«حاصل عمر»ت چو مهتاب
چراغ افروزِ راهِ کاروانی

زگنج شعر های «بومی» خود
«زبان» را اکرمِ بخشندگانی

غزل ها را به جادوی تصاویر
زشاهین هم فراتر می پرانی

به نقش بی بدیلِ گونه گونش
سپهرِ شعر را، رنگین کمانی

به شعری گفته بودم خود نسیمی
 زبس آرام بخش و مهربانی

به«روی جادة ابریشم شعر»
نسیم صبحی و هردم روانی

صبوری! لیک در هنگام طغیان
به شعرت تندری! آتش فشانی!

                        رضا افضلی18/2/90

By: Reza Afzali

Tr. Franklin din Lewis

The even newer version

On 3/26/2012 1:05 AM, Franklin Lewis wrote

Tell me,
Slavish,
how many times now, 
have you passed through the inferno?
Love-sodden Soudabehs
heap up, day after day after day,
passion's dry brushwood all along your path

You who have sped 
time and again,
through the fields of fire 
on your tall steed -
Pass now, 
once more, 
through the thickets of flame,
galloping, gallant and grand.
Those aglow with the love of your glory
repeat your trial, putting themselves to the test,
leaping through the licking flames
in the final festival at each year's end. 

Tell me, 
Siavash,
most noble warrior,
how many times now, 
have you passed through the inferno?

 سياوش

با من بگو

            سياوش

اين چندمين گذارِ تو از كوهِ آتش است؟

سودابه هاي سودا

هر روز، هيمه هاي هوس را

در امتدادِ راهِ تو

                    انبار مي كنند

اي جسته بارها

از شعله زارها

با توسن بلند

اين بار هم ز بيشه ی آتش

تازان و سرفراز

                  گذركن

زان سان كه عاشقانِ شكوهت

در سورگاهِ آخرِ هر سال

خود آزمونِ جَستن از انبوه شعله را

                                  تكرار مي كنند

با من بگو

              سياوش

اي گُردِِ سربلند!

اين چندمين گذارِ تو از كوه آتش است؟

                                        رضا افضلی     8/8/69

آموزندگانِ پرواز

ما آموزندگانِ پروازيم

چون ابرهايي كه بال مي زنند

تا در نقطه هاي ديگر

                          ببارند

ما از اتوبوسها

                كتابخانه ساخته ايم

ما صعوبتِ گُدارها را

چون معانيِ پيچيده در مي يابيم

و چراغهاي چشمك زن

ما را به هم معرفي مي كنند

نوازندگانِ دوره گرد

شادي را در اتوبوس ما

                           مي پراكنند

و سربازانِ خسته

بر شانة ما به خواب مي روند

با كارزادان

شيرِ سپيده دم را

                       مي نوشيم

آنان خشت روي هم مي گذارند

تا ما بناي آدميّت را

                           بالا ببريم

با فكرهاي تاول زده

و ذهن هاي پينه بسته

بر مي گرديم

تا در قهوه خانه هاي بياباني

با چاي داغِ قوري

دردِ استخوانمان را

                        آرام كنيم

با مردمي ساده

در جدول ها بذرِ الفبا مي پاشيم

شعله هاي شفق را

از تابلوِ شيشه هاي اتوبوس

و گردشِ ماه را

در پنبه زارهاي ابر

و آرشة باد را

بر رشته هاي جادّه ها

                           مي بينيم

ما در ايستگاه هاي بازرسي

با کیف هاي خستگي

                           فرود مي آييم

تا بي گناهيِ خود را به اثبات رسانيم

رانندگانِ بياباني

نامِ ما را از بَرَند

و چايمان را

با لبخند شيرين مي كنند

پيشه وران و گدايانِ حرفه اي

                    ما را مي شناسند

و كلاه مخملي هاي « ترمينال »

      برايمان دست تكان مي دهند

قلب بزرگِ شهرها

ما را به جوارح می رانند

تا چهره ها را

                ارغواني كنيم

و در مغزهاي جوان

                          بچرخيم

بادهايي نامعلوم

رمة ابرها را حركت مي دهد

تا بر مزارع دور دست ببارند

پروانه هاي عاشق در راهند

تا بر برگهاي رنگين

                       بيارامند

ما كهكشان هاي آوازيم

ما آموزندگان پروازيم.

                         رضا افضلی 9/1/73

فيلسوف

به:دكتر سيّد حسين خوابنما

درياي پر موجي شده پيشانيِ او

از فكـرهايِ درهمِ طوفانـيِ او

ازبعدعمري روز وشب انديشه كردن

اكنون شده دانائي اش، نادانيِ او

باغي سراسرميوه هاي شكّ وپرسش

مانده پس از ميرابي و دهقاني او

پروانة چرخانِ گل هاي سؤال است

در هر كتابي چشمِ سرگردانيِ او

چون چشمة آتشفشاني مي خروشد

فوّاره هاي پرسـشِ پنهاني او

در خانة اندیشه، مهمانِ كتاب است

پايان نـدارد راهِ بـي سامانـيِ او

ويرانِ او آباد گردد در جوابي

در ديگري آبادي اش ويرانيِ او

چون ديگران گرديده محوِ يك ستاره

در تاكـزاري تا ابد پيچانـيِ او

درهم تنيده رشتة انديشه هايش

چون پيله هاي پَتْ شده حيرانيِ او.

                                        رضا افضلی  26/7/75

كندافراطیِ«افغان»،به عَمدا

به نقل از منظومة بلندمنتشر نشدة(مشهدی های قدیمی)
سرودة رضا افضلی در سال ۱۳۷۷

با اشاره ای به مشکلات زنان در افغانستان

زمين بلعيده بس جبّارِ خونريز

به سانِ برگ هاي سرخِ پاييز

زمين، تغييرگاهي بي كران است

بَدَلگاهِ تنِ پير و جوان است

مكيده پيكرِ بي دردها را

تن زالو وشِ نامردها را

بسا «خودسر» که در ايّام هستي

چكانده زَهرِغمِ در جامِ هستي

«مُغول» با آن تباهي ها،كند شرم

ازين جلّاد هاي كُشته آزرم

چه گويم آتشِ دل سرد گردد

دلم خالي زبارِ درد گردد

كندافراطیِ«افغان»، به عَمدا

 زجهلِ خود زنان را دركفن ها

به نامِ دين كُشد اهلِ وطن را

كند در خاك، هردم مرد و زن را

به قرنِ نو ندارد زن اجازه

به تنهايي خَرَد يك نان تازه

چرا زن باز هم گردد حصاري

بميرد پشتِ ديواري به خواري

شود زن ازچه رو، با وحشت و زور

چو عصرِ جاهليّت زنده درگور

چرا بايدگرفتنِ رايگاني

ازين مردم، نشاطِ زندگاني

چرا بايد چنين كُشتن جوان را

جوان كشتن به ناكامي زنان را

درآمد بَرَّه اي و خرج گرگ است

چنان زين گفته درهم شدحواسم

كه رفت از ياد امروز ازكلاسم

رها كردم قلم را شاد و ناشاد

رساندم خود به «دانشگاه آزاد»

كه خوانم نثرپاكِ «بيهقي» را

حكايت هاي دونانِ شقي را

بخوانم قصّة دارِ «حسن» را

ز«بو سهل» ي كه مي بافد رسن را

بسي گلبوته را ديدم نشسته

به بُرقع، چهره را چون غنچه بسته

همه چشمند، تا این بنده آيد

برايِ درسِ تازه، لب گشايد

«تقاعُد» شد مرا آغازِ ديگر

كه گيرم كارِ خود را باز از سر

پس از سي سال رنج و زحمتِ خود

غمي ماهانه دارم از «تقاعُد»

جوان بودم كه تيشه ي حِقدِ«رسوا»

مرا افكند وقتِ رشد از پا

به تیغی، بالِ پروازِ مرا چيد

مرا دركورة حيلت گدازيد

حقوقم نيست در خوردِ نيازم

رسد تنها به «آب» و«برق» و «گاز»م

مخارج بس كه سنگين و بزرگ است

درآمد برّه اي وخرج گرگ است

 به راهي پُر خطر باشد عبورم

دوشب از هفته را از خانه دورم

كَشم كارِ فراوان از حواسم

غروب جمعه هم من در كلاسم

درآمد هاي استادي كه اين است

چه سازد آن كه كم از كمترين است

ندانم با همه بي وقفه تازي

چرا ماتم،درين شطرنج بازي

...روزِ چهارم شهریور1383 هم برای سالگشت درگذشت اخوان بر مزار وی گرد آمدیم
      به پیشنهادِ آقای قهرمان، مثل برخی از سال های پیش بنده مُجری این بزرگداشت شدم. در مراسمِ امسال آقایانِ قهرمان،باقرزاده،صدّیق،معین و شکوهی و دیگران شعر خواندند. من در فواصلِ شعر خوانی ها به سه نشانۀ مشترک در شاعران بزرگ اشاره کردم. وگفتم در همۀ شاعرانِ بزرگ مثل فردوسی،نظامی، حافظ وصائب و...و اخوان ثالث، دست کم سه نشانه وجود دارد:
1-شعرشاعر بزرگ در اذهانِ مردم رسوب می کند.
      بسیاری از شعر های اخوان را اهلِ شعر ومردمِ شعرخوان ازبرند. از نسلِ من «غزالۀ علیزاده» نویسندۀ معاصر، درخردسالی شعر های اخوان ثالث را از حافظه در محافلِ ادبی زمان می خواند. و بدین گونه وارد دنیایِ ادبیّات شد. از نسل های بعدی خانمِ صبا عظیمی دانشجوی سالِ آخرِ دانشگاه است(اکنون درهند است و تحصیلات تخصصی خودرا می گذراند) که در نو نهالی در همین مکان اشعار اخوان را ازبر برای حضّار قرائت کرد. 
2-پاره هایی از اشعارشاعر بزرگ،به ضرب المثل تبدیل می شود.
      اگر ضرب المثل های اشعارِ اخوان را به زبان بیاورم متوجه خواهید شد که شما هم گاهی آن هارا به کار می برید. فقط چند نمونه را می خوانم:
بی انقلاب مشکل ما حل نمی شود
پول حلال کاخ مجلل نمی شود
عید آمد و ما خانۀ خود را نتکاندیم
پدر بزرگ شدن خود به خود ندارد عیب
هوا بس ناجوانمردانه سرد است آی
لحظۀ دیدار نزدیک است
کسی راز مرا داند که از این سو به آن سویم بگرداند
3- شاعرِ بزرگ شعرایِ جوانتر نسلِ خود ونسل های بعدی را دنباله روِ خویش می سازد.
      هرکدام ازشاعران بزرگ اقماری دارند. در کتاب های نقد ادبی معاصر در بارۀ مکتب،مدرسه و دبستانِ اخوان مطالبی خوانده ایم. دکتر شفیعی کدکنی، آزرم وخویی در آغازِ کارِ شاعری راهِِ اخوان را الگوی خویش قرار دادند و بعدها به گواهیِ آثارشان به استقلال رسیدند. استاد دکتر شفیعیِ کدکنی که خود در نقد ادبی صاحب مکتبی خاصّ است در زمینۀ شاعری هم به جایی رسیده است که انبوهی از مردمِ فرهیخته و معمولی شعر های او را از بر می خوانند. 

      قهرمان سال ها ست غیر از دوره های خانوادگی در نشست های دوستانه شرکت می کند. مدّتی در منزل گلچین هر هفته جلسه ای ادبی داشتند که بنده هم یک بار در آن شرکت کردم. در آن جلسه که دوستانِ قهرمان جمع می شدند بحث ها بیشتر در محور شاعران سبک هندی دور می زد.
      آقای قهرمان دوره های دایر و تعطیل شده بسیار تجربه کرده است. یکی از دوره هایی که اخیراً دایر شده دوره ای است که آقایان: قهرمان، باقرزاده، دکترحدادی، دکتر احمد علوی، آرمات، دکتر خلیلی، دکتریاحقّی، دکتر راشد محصل و فرامرز و اخیراً دکتر ناصح در آن شرکت دارند. در آن جلسه آقای قهرمان پنج غزل از حافظ می خواند و دکتر راشد به توضیحاتِ عرفانی آن می پردازد. دوساعتی دربارۀ مسایل مختلف بحث می کنند و جلسه به پایان می رسد.
      جلسۀ دیگر در جمعه ها برگزار می شود. آن جلسه در منزل آقای محمد علی صاحبکارِ راد است(اکنون در منزل  آقای محمود یاوری برگزار می شود.) افزون بر پیش کسوتان، جوان ترها نیزدر آن جا شرکت می کنند. آقای قهرمان در حضور دوستان ، شاعرانِ جوان خراسان را به دقت راهنمایی می کند. برخی از جوانان مستعد از آن جا کم کم به جلساتِ سه شنبۀ منزلِ قهرمان راه می یابند. دو تن از آن جوانان آقایانِ حامد علیزاده و وحیدِ عیدگاه طرقبهی هستند که قول قدما شعرشان روی در ترقی دارد.    
      باری، برخی دوستان که به عللی نتوانسته اند در یک یا چند جلسه منزل قهرمان شرکت کنند درست در اوج جلسه به آن جا تلفن می زنند و ضمنِ اظهارِ ارادت به آقای قهرمان برای همۀ حاضران در جلسه سلام می رسانند.  
      اگر گرفتار مشغلۀ زندگي هم باشي و نتواني به طور مرتّب در جلساتِ منزلِ قهرمان شركت كني، در هرجا كه باشي عصرِ سه شنبة هر هفته دلت به منزل آقای  محمّد قهرمان مي رود. و دكتر شفيعي هميشه تلفني به آقای قهرمان، مي گويد که عصرهای سه شنبه خود را در جلسۀ منزلِ شما احساس می کنم.
      در بزرگداشتِ سالها دوستي و همكاري با استادم آقای محمّد قهرمان شعري سرودم و آن را در مجلسِ توديعي كه كتابدارانِ دانشكده بر پا داشته بودند، خواندم. وي بعد از بيست و هفت سال خدمت در دانشكدة ادبيّات، سه سال پيش از موعدِ مقرّر، درخواست بازنشستگي كرد و در روز 29/7/1367 بازنشسته شد.آقای قهرمان با سبدي گل، همكاران و دوستانِ خود را در حالي كه چشماني اشك آلود داشتند ترك گفت و زير باراني از دعاي خير از كوچة صفوفِ دل ها گذشت و كتابخانة محبوبش را بدرود گفت:    
باغبان

گرفته يك سبدِ گل به دوش و از درِ باغ
به خنده، بر سرِ هر شاخه اي نظر دارد
زبعدِ زحمتِِ سي ساله، باغبان ا مروز
براي گردشِ صحرا، سرِ سفر دارد

به سال هاي جواني كه باغ را مي كاشت
ميانِ خرمنِ مو، خوشه اي سفيد نداشت
نگاهِِ او چو شهابي زديده بر مي جَست
دوآبگينة روشن به راهِ ديد نداشت

كتابخانة دشتِ ادب اگر امروز
به شاخه شاخة خود ميوة گران دارد
به هر درختِ تناور چو بنگري، بيني
نشانِِِ دستِ هنرمندِِ قهرمان دارد

كتابخانه اگر همچو باغ، فیّاض است
به خود ببال! كه معمارِ اين بنايي تو
زبس كتاب زهر گوشه گرد آوردي
به خشت خشتِ بناي خود آشنايي تو

چه مايه مرغكِ عاشق، كه روي شاخة گل
به حق شناسيِ تو، دمبدم صفير زدند
چه مايه جغدِِ هنرور نُمايِ بدآهنگ
براي كُشتنِِ احساسِ تو نفير زدند
 

نگاه ها به سرآغاز و انتهاي كتاب
زدستخطِّ تو بايد كه بوسه بردارند
به قدرِِ ثانيه هاي جوانيِ تو شود
اگر خطوطِ ترا، واژه واژه بشمارند

پر از نجابت و پاكيست سينه ات اي دوست
به با صفايي يك چشمه سار مي ماند
چنين كه نرم و سبك مي وزد سخن هايت
به مهرباني ِباد بهار مي ماند

به راهِ دوستي ات هر كه گام بردارد
به چشمِ بسته رود، زان كه بيمِ چاهي نيست
تو همچو چشمه زلالي كه ژرفِِ تو پيداست
گِلابه را به دلِ چشمة تو راهي نيست

دلم براي حضورت بهانه مي گيرد
به يادِِ آن همه سالي كه يارِمن بودي
سزد به خويش ببالم به دستياري تو
كه اوستادِ منا در كنارِ من بودي

تو اي درختِِ تواضع كه از برِ دانش
هزار شاخة سنگينِ سرنگون داري
هماره ميوه ببخشا و ديرزي با شعر
كه صائبي و به هر بيت ِِخود فسون داري

چو ابر مي گذري از فرازِ باغ كه باز
به رويِ تشنگيِ دشت، گوهر افشاني
به سوي خانه روي تا زبارش قلمت
زمينِ شعر و ادب را به سبزه پوشاني

برو كه در پيِ تو از صداقت و پاكيت
هزار ابرِِدعا ودرود مي بارند
به هركجا كه نهي پا، زديدنت مردم
به احترامِِ تو از سركلاه بردارند.
                                   2/7/67 رضا افضلی
باز نشستة دانشکدة ادبیات دانشگاه فردوسی و عضو هیات علمی پیشین دانشگاه آزاد(مدرس کنونی دانشگاه پیام نور)

کتابنامه
ا- افضلی،رضا:شناختنامه استاد محمد قهرمان،مشهد،انجمن آثار و مفاخرفرهنگی خراسان رضوی،1384.
2-قیامی میر حسینی، جلال: ده چهره، ده نگاه، تهران، خانۀ آبی، 1377.
3-افضلی، رضا: «کتابخانۀ دانشکدۀ ادبیات وعلوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد». کتاب و کتابخانه در تمدن اسلامی، مشهد، بنیاد پژوهش های اسلامی،1379 دفتر دوم.
4-اخوان ثالث، مهدی: (م امید) مجموعۀ مقالات، (مجلد اول) توس، 1349
5-یاحقی، محمدجعفر و محمدرضا، خسروی: (زیر نظر)، کتاب پاز،مشهد  
6-شفیعی کدکنی، محمد رضا: شاعر آینه ها، بررسی سبک هندی و شعر بیدل، تهران، آگاه، 1366.
7-یوسفی، غلامحسین: چشمه روشن، دیدار با شاعران، تهران، علمی، چاپ چهارم، 1371.
8-گلشن آزادی، علی اکبر:  صد سال شعر خراسان، به کوششِ احمد کمالپور، مشهد، آفرینش های هنری آستان قدس،1370.
9-آملی مقدم، ناصر: شریعتی در دانشگاه مشهد، مشهد، جهادِ دانشگاهی،1379.
10قدسی، غلامرضا: نغمه های قدسی، شرحِ حال و تدوینِ محمّدقهرمان، مشهد، ارشاد، 1370.
11-قرائی، یدالله: چهل و چند سال با امید، تهران، بزرگمهر،1370.
12کمالپور، احمد: (کمال)، گلشن کمال، مشهد، ارشاد، 1372                                               
کتابنامه

1- آزرم، م. و (م.سرشک): شعر امروز خراسان، مشهد، توس،1342.
2- آملی مقدم، ناصر: شریعتی در دانشگاه مشهد، مشهد، جهادِ دانشگاهی،1379.
3- اخوان ثالث، مهدی (م امید): ارغنون، تهران، مروارید،    1345.
4- اخوان ثالث، مهدی(م. امید): ترا ای کهن بوم و بر دوست دارم. تهران، مروارید، چاپ دوم، 1369.
5- اخوان ثالث، مهدی(م امید): از این اوستا، تهران، مروارید، چاپ دوم،1342.
6- اخوان ثالث، مهدی: (م امید) صدای حیرت بیدار، زمستان، تهران، 1371.
7- اخوان ثالث، مهدی: (م امید) مجموعۀ مقالات، (مجلد اول) توس، 1349.
8- افشار، ایرج: فهرست مقالات فارسی، تهران، جیبی، ج3(1355) ،علمی و فرهنگی ج4 (1369)و ج5 (1374).
9- افضلی، رضا: «دژبان کهنسال سبک خراسانی»، پاژ9، ویژۀ کمال، شهریور 1370. 
10- افضلی، رضا: «شعر به یاد ماندنی قرن»، کتاب پاژ،2شهریور 1370.
11- افضلی، رضا: «ماهی»، خاوران،ش11، 9،مرداد و مهر70.
12- افضلی، رضا: «کتابخانۀ دانشکدۀ ادبیات وعلوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد». کتاب و کتابخانه در تمدن اسلامی، مشهد، بنیاد پژوهش های اسلامی،1379 دفتر دوم.
13- باستانی پاریزی، ابراهیم: حماسۀ کویر، تهران، امیر کبیر،1357.
14- باقرزاده، علی: زلال بقا، مشهد، پاژ،1373.
15- بهار، احمد: دیوان اشعار شادروان شیخ احمد بهار، مشهد، مهندس راشدِ بهار، 1370.
16- بهار، محمدتقی: دیوان بهار (دوجلد) به کوشش مهرداد بهار، توس، چاپ چهارم با حروف چینی جدید. 1368.
17- پلنگ پوش، منیژه: پیامبران باران (موسیقی در شعر فارسی)، مشهد، جلیل، 1382.
18- حافظ، شمس الدین محمد: دیوانِ حافظ، تصحیحِ محمد قزوینی و دکتر قاسم غنی، تهران، زوّار، (بی تا).
19- حسن زاده سیاه قلم خراسانی، حاج اکبر: دیوان سیاه قلم خراسانی. مشهد، چاپخانۀ دقت، 1354.
20- دهخدا، علی اکبر: امثال و حکم، ج1، تهران، امیر کبیر، چاپ پنجم، 1361.
21- ذوالقدری، میمنت: (میر صادقی)، واژه نامۀ هنر شاعری، فرهنگ تفصیلی اصطلاحات فنّ شعر  و سبک ها و مکتب های آن، تهران، کتاب مهناز، 1373.
22- سپهری، سهراب: هشت کتاب، تهران، طهوری، چاپ دوم، 1359.
23- شاملو، احمد: هوای تازه، تهران، نیل، 1355.
24- شفیعی کدکنی، محمد رضا: شاعر آینه ها، بررسی سبک هندی و شعر بیدل، تهران، آگاه، 1366.
25- شفیعی کدکنی، محمد رضا: «شاعران  امروزخراسان» (رضا دبیری جوان، رضا فردوسی پور، رضا افضلی، م.کلاهی اهری، هاشم جوادزاده، محمدتقی خاوری) به معرّفی دکتر محمّد رضا شفیعی کدکنی. چیستا، سال هفتم، شماره 5 ص661 به بعد.
26-  شفیعی کدکنی، محمدرضا: مجلۀکلک، «در بازخوانی سنت ها»، ص127.
27- شمس لنگرودی، محمّد: تاریخ تحلیلی شعر نو، تهران، مرکز، 1378.
28- غفوری ساداتیه، مهدی: فرهنگ کتاب شناسی شاعران، جاودانه ها، 3 ج، شیراز، نوید شیراز، 1380.
29- فرّخ زاد، فروغ: تولّدی دیگر، تهران، مروارید، 1348.
30- قدسی، غلامرضا: نغمه های قدسی، شرحِ حال و تدوینِ محمّدقهرمان، مشهد، ارشاد، 1370.
31- قرائی، یدالله: چهل و چند سال با امید، تهران، بزرگمهر،1370.
32- قهرمان، محمد: نوارسخنان آقای قهرمان در مراسم بزرگداشت از ایشان در انجمن ادبی فرخ مشهد، مورخ جمعه20/6/69.
33- قهرمان، محمّد: (به کوشش)، خلوتِ خیال (غزلیات و ابیات برگزیدۀ مولانا صائب تبریزی، با مقدمۀ امیری فیروز کوهی) اصفهان، شاهنامه پژوهی،1380.
34- قهرمان، محمّد: «حسرت»، در راه هنر، ش2، سال اول، 1334.
35- قیامی میر حسینی، جلال: ده چهره، ده نگاه، تهران، خانۀ آبی، 1377.
36- کاخی، مرتضی (به اهتمام ): باغ بی برگی، یاد نامۀ مهدی اخوان ثالث، (م امید) تهران، نشر ناشران، 1370.
37- کتابستان مشهد: نسیمی از دیارخراسان: گزیدۀ اشعار علی باقرزاده(بقا)، ذبیح الله صاحبکار(سهی)، غلامرضا  قدسی، محمدقهرمان، احمدکمالپور(کمال) مشهد، کتابستان،1370.
38- کمالپور، احمد: (کمال)، گلشن کمال، مشهد، ارشاد، 1372.
39- گلچین معانی، احمد: کاروان هند، در احوال و آثار شاعران عصر صفوی که به هندوستان رفته اند، ج1، مشهد، آستان قدس، 1369.
40- گلشن آزادی، علی اکبر:  صد سال شعر خراسان، به کوششِ احمد کمالپور، مشهد، آفرینش های هنری آستان قدس،1370.
41- معین، محمد: فرهنگ فارسی، تهران، امیرکبیر، 1356و 1358.
42- مینوی، مجتبی: (زیر نظر)، هفتاد سالگی فرخ، تهران، انتشارات مجلۀ یغما، 1344.
43- یاحقی، محمدجعفر و محمدرضا، خسروی: (زیر نظر)، کتاب پاز،مشهد  
44- یاحقی، محمدجعفر: مقالۀ« ازشمار خرد»، یادنامۀ استاد زنده یاد دکتر احمد علی رجائی بخارائی.مجلۀدانشکده ادبیات و علوم انسانی 
45- یوسفی، غلامحسین: چشمه روشن، دیدار با شاعران، تهران، علمی، چاپ چهارم، 1371.

در انزوا ، گر فارغ از غوغايم اي دوست
پوياي راهِ روشنِ فردايم اي دوست

در جستجوي چشمة پاكِ صداقت
خشكيده است از تشنگي، لبهايم اي دوست
 
بودم زماني موجِ خشم آگين و اينك
چون ساحلِِ بی جنبشِ دريايم اي دوست

اينك كه بيني رَسته از غوغا گری ها
باشد فرازِبرج خلوت، جايم اي دوست

وقتي كه تنهايي كنارم مي نشيند
باور مكن گر گويمت، تنهايم اي دوست.

                                       رضا افضلی مشهد1351

اين خاك

         مي مكد

شاتوت وار

 
لعل جوانان تازه را

تا سبزه ها ي تُرد دَمَد

 
                 روي سينه اش

تا بوسه گاهِ گلّه كند

 
دشت و بازه را.

 
                رضا افضلي  4/6/76

 به:حسن لاهوتی

درانقلابِ دف ها
  
در گوش پنبه كرديم

تا رقصمان نگيرد

برخاك، ره سپرديم

تا زير پنجة ما

نو رُسته اي نميرد

ما دشتِ زندگي را
 
 بی وقفه ره سپرديم

بسیار جوی و چشمه
 
در راه اگر شمردیم

لب هاي خشكِ خود را

عطشان به خانه برديم.

                        رضا افضلی  3/12/72

ما که هستیم؟ مردمیِ هشیار، اهلِ ایرانِ جاودان بیدار
نیک پندار و نیک پی گفتار، نیک هنجار و مینوی کردار

ادب و شعر مان جهان پیما، رسم و فرهنگمان هماره به جا
دانش ما بهارِ نشو و نُما، هنر ما یگانه در اقطار

افتخارگذشته مان در اوج، ذوق ها مان یگانه و بی زوج
چون که دریای ما زند یک موج، صد«نوبل» می بریم و صد «اُسکار» 

زورگویان چه حکم ها راندند، آمدند و به قرن ها ماندند
خصمِ خود را زخاکمان راندیم، گر همه ترک و تازی و تاتار

ما غیوریم و بردبار و صبور، قلّة شوکتیم و اوج غرور
رانده از خویش حاکمان شرور،دل ما پُر ز پَرتوِ دادار

مردم صلح خواه ما شاداب، دلشان باصفاتر ازمهتاب
گُرد هامان چو بیژن و سهراب، همه رستم به عرصة پیکار

پهلوانان ما همه تختی، با جوانمردی و  جوانبختی
 همه شان در مصیبت و سختی، پوریا وار،خَلق خود را یار

دختران، گُرد آفریدِ زمان، پسران نرّه شیر و پیلِ دمان
مرد و زن ها به صحنة ناورد، یَلِ نخجیر بند و شیر شکار

زن و دختر بهار زیبایی، همه شان عاشقان دانایی
باهنر،گرمِ دانش افزایی، شهرة عالمند و میداندار
 
مادران در مقاومت مهتر، کودک عشق را همه مادر
بر همه مهرگستران سرور، در صبوریّ و مردمی سالار

پدران مرد کار و ذوق و شعور، وقت سختی چو قلّه های صبور
وقتِ شادیّ و شوق اهل سرور، همه جدّی به وقت دانش و کار

عالمان جدید و عهدِ قدیم، همه برجستگان شعر و علیم
نخبه در طبّ و حکمت و تنجیم، فکر هاشان گلِ همیشه بهار

صاحب عید و جش بسیاریم، اهل شادیّ و عیشِ سرشاریم
نتوانست سورِ ما ببَرَد، محتسب در سراسر اعصار

ایزد مهر گفته تا باهم، یاور و یارو مهربان باشیم
وقتِ اندوه و موقع شادی، دلمان با عطوفت بسیار

اهل نوریم و روشنایی ها، ما و از تیرگیِ جدایی ها
تن به ظلمت نمی دهیم و همه، از سیاهیّ و اهرمن بیزار

همچو این بیت شمس دلگیریم، از دد و دیوِ تیرگی سیریم
آرزو می کنیم، شیر خدا،وان قوی رستم بزرگ تبار1

رندی «حافظ» است و هوش «عبید»، همره روح «مولوی» درما
جاودان باد میهن مزدا، تا که برجاست گنبد دوّار.

                                            رضا افضلی10/12/90

1-زین همرهان سست عناصر دلم گرفت
شیر خدا و رستم دستانم آرزوست.  غزلیات شمس تبریزی،مولانا

کجای آسمان گم کرده ام راه گذارم را
نمی یابم چو مرغی در به در ،جای قرارم را

به روی بال سیمرغم ، نمی دانم کجا راند
که؟ دارد در کف رایش عنان اختیارم را

قطاری آسمانی باشدم، تالاری از حیرت
که صد ها صف مسافر پرکند حجم قطارم را

پَرَد سیمرغِ کشتی وارِسنگین و قوی شهپر
نمی دانم کجایم، تا نویسم شرحِ کارم را

به جای ساکنم هرلحظه ای ، صد جا عوض کردم
کجای آسمان خوردم نمی دانم ناهارم را

به گرد خویشتن ، جز روشنی چیزی نمی بینم
کند پَرهای قو روشن توگویی رهگذارم را

یکی دریای پهناور پر از ابر و پر از باران
کند افزون امیدم را، بَرَد از دل غبارم را       

نه دریا بلکه اقیانوسی از ابر و مه سنگین
به روی موج خود بیند،سمند بالدارم را

به اوج ابرها خورشید شوق از شیشه ها پیداست
که می بیند زروی گُردة طوفان فرارم را

فراز ابر می تازد همای تیز پروازی
به دست فرد ناپیدا که دارد اختیارم را

           رضا افضلی/ نمی دانم کجای آسمان    7/11/90

پروازمن تاخیرخواهد کرد

با آن همه تعجیلِ بی حاصل، پرواز من تاخیرخواهد کرد

این آسمان نیمه بارانی، روز مرا دلگیر خواهد کرد

هردم هواپیمای غُرّانی، بالا رود از پلّة باران

وان یک هواپیما به ناچاری،در گوشه ای تعمیر خواهد کرد

از شیشه های برج بارانی، پروازِ رعد و برق ها پیداست

بس ساعت پرواز پی در پی، با یک خبرتغییر خواهد کرد

من مانده ام حیران و سرگردان، بین زمین و آسمان چرخان

طیّاره ها ی خود بلا تکلیف، حال مرا تصویر خواهد کرد

طیّاره های گونه گون را ابر، در زیر دوش خویش می شوید

صد ها مسافر زیر لب پرسان، با ما چها تقدیر خواهد کرد؟

«کاوه ی صفا » چون این غزل را خواند، بیتی به رسم یادگاری گفت

بیت ورا می آورم این جا، حتما کمی تاثیر خواهد کرد:

«پرواز روح است این سفر یا تن؟ازبس که دام مرگ گسترده ست

هرلحظه عزراییل رادیدن، ما را هم از جان سیرخواهد کرد»

                    27/11/90 رضا افضلی در فرودگاه مهرآباد

رضا افضلی

برسر تربتِ صد سال هنر آمده ام

باغمِ بیخته از دیدة تر آمده ام

قلّه های هنر شرق، نهانند به خاک

چون عقابی خجل و ریخته پر آمده ام

صف به صف خفته زن ومرد هنرمند به خاک

با دلی آتش و الفاظ شرر آمده ام      

زیرهر سنگ، ستاره ست که پاشیده زهم

با دل سرخ شفق گون سحر آمده ام

تار بی پنجه و، نی بی لب و، دف ها بی دست

می نوازند و به دل زمزمه گر آمده ام

ازغم  و درد و دریغا به دلم توفان هاست

بس که زان گور به این گور دگر آمده ام

صاحبان اثر خرد و کلان، خواب و به لب

با مرور سخن و نام اثر آمده ام

موج جمعیّت عُشّاق، به دل گریانند

به عجب زین همه تاثیر هنر آمده ام

هرکسی نام برد از هنری کهنه و نو

من به آواز، ز اشعار زبر آمده ام

پسر کوچک شعر و ادبم، این  نوروز

تهنیت را، به سر گور پدر آمده ام

سر هر گور، ز جدِّ پدری یاد کنم

روی هر سنگ، چو دلمرده پسر آمده ام

ای عزیزان هنرمندِ فروخفته به خاک!

قاصدم، پیش شما پر ز خبر آمده ام

زندگانید شمایان، به اثر های بزرگ

من در آثار شما بس به سفر آمده ام

صوت و تصویر و سخن های شما می چرخند

تا به «اینترنت و وب» راهسپر آمده ام

همه«سی دی کده ها»، غرقه به آثار شماست

هر کجا گام زنان سوی گذر آمده ام

هرکُتُبخانه پراز شعر و کتاب است و اثر

به سر گور شما شیفته تر آمده ام

هنر ناب شما رفته به اقطار جهان

بهر آوردن این مژده، به سر آمده ام

زندگانید به ساز و قلم و چهرة خویش

پیشتان با خبر تازه و تر آمده ام

فاتح مرگ شمایید، به افسون هنر

شادمان با خبرِ فتح و ظفر آمده ام

شعر دلبافته ام هدیه به درگاه شماست

محو دیدار عزیزان بشر آمده ام

عید،در«قطعه مخصوص هنرمندانَ»م

تلخ و شیرین، وسط باغ  ثمرآمده ام.

  6/1/91 قطعه هنرمندان بهشت زهرا تهران

در تصویر:

 رضا افضلی و نوة دختری اش مهرگان شریفی رجبی/ مزارزنده یاد فریدون مشیری/ ششم فروردین 91

عکاس: غزال افضلی

به تقاضای دوستان ادیب و هنرمند این فهرست در زیر شعر افزوده می شود:

فهرست مدفونان قطعه هنرمندان بهشت زهرا/ به نقل از ویکی پدیا/

نظام افسری کاشانی ابراهیم امین سبحانی احمد آرام ردیف: ۱۴۸ شماره :۹ احمد آقایی اردشیر افشین‌راد امیر آشنا امیرهوشنگ آذر بهمن الماسی جمشید اردلان جمشید اسماعیل‌خانی جواد الایی حامد اردبیلی حسن اسماعیل‌زاده حسین آل‌ابراهیم حسین ابراهیمی حسین ایلبیگی داریوش آریا داوود اسکندری روح‌الله امامی سهیل ایوانی ردیف : ۱۵۴ شماره :۱۱ سودابه اسکویی صفیه اصفیا عبدالمجید افشاریان علی ابریشمکار اصفهانی علی‌محمد امیری علیرضا اسپهبد ردیف : ۱۴۸ شماره :۱۸ علیرضا افشردی علیزضا آذین غلامحسین آهنی ردیف : ۱۵۹ شماره :۷ غلامرضا امیری غلامرضا انصاف‌پور محمدقاضی اسداللهی محمود اختیار محمود اقبالی کازرونی محمود ایمان‌نژاد مرتضی اسعدی مصطفی اسکویی منوچهر اسکندری مهدی آشتیانی‌پور ناهید ارسباران نوش‌آذر اسدی هما اسعدی همایون ایران‌پوی هوشنگ اشتری هوشنگ اعلم کریم امامی منوچهر احترامی ردیف : ۱۴۸ شماره :۲۵ یمان ابدی ب [ویرایش] احمد بهبهانی احمد بهروزی احمد بهشتی احمد بیرشک قطعه : ۸۸ ردیف : ۱۵۸ شماره :۱۱ امیر بهشتی امیر بیداریان‌نژاد بابک بیات جعفر بزرگی ردیف : ۱۴۴ شماره :۱۵ جواد بنایی حسین بیضایی ذبیح‌الله بداغی عباس بلوکی‌فر علی بخارایی غلامحسین بهمن‌یار فتانه بهروزی‌نیا فیروز بهجت ماه‌ملک بهار محسن بینا محمدباقر باقری محمدعلی بهارلو عبدالله بوتیمار پ [ویرایش] جعفر پتگر جهانگیر پارساخو ردیف : ۱۵۱ شماره :۱۰ حسن پستا شهریار پارسی‌پور فتح‌الله پرورش قاسم پاکرو قدرت‌الله پدیدار مجید ظهوریان پردل محمد پورثانی محمد پورکمال محمد پولادی محمدتقی پرورش محمود پاکزاد نوذر پرنگ ت ث [ویرایش] بهمن توسی احمد تفضلی بیژن ترقی پارسا تقی‌زاده جواد تقدسی رسول تبریزی (گالاگالا) عطاالله تدین علی تجویدی علی تقوایی علی تیماجی فرخ تمیمی محمد تجویدی محمود تاجبخش مهدی مصطفی تهرانی مهرداد توانگر ناصر ثقفی ج [ویرایش] جلیل جداری جباری‌پور داداش جمالی‌راد صفرعلی جاوید عبدالله جهان‌پناه محمود جعفریان مرتضی جوهری منوچهر جراح‌زاده ناصر جداری مهدی‌پور چ ح [ویرایش] رقیه چهره آزاد ردیف : ۱۵۲ شماره :۹ علی چیت‌ساز امیرحسین حامی جمشید حمدیدی ایران حسین حلمی سید حسن حسینی سیروس حدادی ظاهر حدیثی عالم‌تاج حاج‌زمانی عبدالصمد حقیقت علی حاتمی غلامرضا حلاج فربد حیدری فرهاد حمیدی محمد حاج سید جوادی محمد حکیم هاشمی منوچهر حامدی هوشنگ حنیف خ [ویرایش] اسدالله خسرو والی اصغر خطابخش امیرناصر خدایا بهرام خائف پرویز ختائی جلال خسروشاهی حسن خواجه شیرانی رضا خوش‌گنابی سروش خلیلی سید شرف‌الدین خراسانی محمدتقی خان‌بابا ولی خاکدان د ذ [ویرایش] سرهنگ سید غلامرضا دبیری ابوالقاسم داروغه اسماعیل داورفر اکبر دودکار ایران دفتری پرویز داریوش پرویز دیبایی حمید درخشانی حمید دلشکیب اصل خلیل درودچی راضیه دانشیان رمضانعلی دلبری ضیاالدین دهشیری علی دهقان غلامحسین دانشی محمداسماعیل دین محمدی محمدتقی دانش پژوه منصور دیبا مه‌کامه دنیاداری محمد ذوالریاستین یحیی ذکا ر [ویرایش] سرهنگ سید غلامرضا دبیری احمد رحیمی‌نژاد فرد امین‌الله رضایی بهرام ری‌پور بهزاد رضوی (موسیقی‌دان) جعفر روحبخش حسام‌الدین رضایی حسین رزمجو حسین رفاهی دهر عبدالعلی رزاقی عبدالوهاب رزاقی محمد اسماعیل رضوانی محمدحسین رفیعی محمود رسائی مرتضی راوندی مرتضی ربیعی مرتضی رمضانی مسعود رسام مصطفی رحیمی مهدی رجاییان نفیسه ریاحی محسن رسول‌اف اسماعیل ریاحی سعید رابعی ز ژ [ویرایش] ابراهیم زال‌زاده اصغر زمانی ایرج زند داریوش زرگری سیاوش زندگانی شعبان زنگی‌وند درویش‌وند عباس زریاب خویی عبدالحسین زرین‌کوب ردیف : ۱۴۳ شماره :۱۰ عزیزالله زیادی علی زاهدی (قوچعلی) محمدرضا زندی محمود زری‌باف محمود زندوکیلی رضا ژیان س [ویرایش] احمد ستوده اردشیر سهرابی پروین سلیمانی حسن سخاوت حسین سرشار حسین سلیمی تبار حسین سیدکوچکی حشمت سنجری رضا سعیدی عباس ساوجی عباس سحاب عباس سرمدی عباس سعیدی عباسعلی سیدمحمد علی سنجری غلامرضا سمیعی محمدرضا سرهنگی محمود ستایش میرحمید سیدنقوی نجفعلی هادی سهی شاهرخ سخایی ش [ویرایش] احمد شاه رکنی احمد شیخ احمد خمسه‌ای باقر آیت‌الله زاده شیرازی پرویز شاپور پرویز شهبازی (نوازنده) جعفر شعار جعفر شهری جمیله شیخی حسین شکویی خسرو شاهانی خسرو شایگان خسرو شکیبایی داریوش شاهین سعید شاملو فرهمند سیروس شهردار عباس شاپوری مجید شریف محمد شهریاری محمد شیرخدایی محمدجواد شیخ‌الاسلامی محمدرضا شریفی محمدصادق شاهینسخن مهدی شریفیان ناصر شمس نریمان شیری‌فرد کاظم شهبازی کمال‌الدین شاهنده مهین شهابی حسن شجاعی
حسن امامی چنگیز شهوق ص ض [ویرایش] ابراهیم صهبا ابوالحسن صدیقی احمد صادقی اقدس صحت‌بخش امیرعباس صفوی جمشید صفایی جهانگیر صمیمی‌فرد سیدمحمد صفیر عبدارحمان صدریه علی‌اکبر صنعتی علی‌اصغر صفوی عمران صلاحی عیسی صفایی فاخره صبا محمود صنیع خاتم منصور صارمی مهین دخت صدیقیان هوشنگ صادق‌پور کامبیز صمیم کیومرث صابری فومنی رضا صفدری جلال ضیاپور داوود ضربتی ط ظ [ویرایش] غلامرضا طباطبایی محسن طالعی‌نیا ع [ویرایش] ابوالفضل عالی ابوالفضل عمومی پرویز عرب جواد عامری حسین عمومی حمید عبداللهی داراب عسگری فراهانی رسام عرب‌زاده سیامک عرب غلامرضا عباسپور غلامرضا علی‌آقا غلامعلی عریانی محمد عاصمی محمدعلی مولوی عربشاهی محمود علیقلی هادی عامری کریم علیزاده کاووس عضدی قاجار غ [ویرایش] احمد غفارمنش جلیل غفاری جواد غیاثی شاهرخ غیاثی عباس غبرانژاد غلامحسین غریب مرتضی غره باغیان ف [ویرایش] ابراهیم فرجی امیرفرهنگ فولادی پریدخت فتح الله جهانگیر فروهر قطعه : 88 ردیف : 154 شماره :8 حسن فرشاد حسین فرهادپور عبدالله فرادی محمدعلی فردین قطعه : 88 ردیف : 159 شماره :10 محمدعلی فیاض ناصر فرهنگ‌فر کریم فکور یونس فیاض ثانوی قطعه : 88 ردیف : 155 شماره :9 عباس فردین قطعه : 88 ردیف : 159 شماره :10 ق [ویرایش] آرش قلیچنیا ابوالقاسم قربانی احمد قدکچیان حمید قنبری صمد قاسمی علی قهاری کرمانی محسن قبادی‌فرد محمد قربانعلی محمدرضا قنبری مهدی قالیبافان ک [ویرایش] اسماعیل کرمی حبیب‌الله کسمایی حسین کسبیان خیرالله کریمان داریوش کوشان سعید کامیار سیاوش کسرایی (نقاش) علی اطهری کرمانی فریورز کیان مجتبی کاشان محسن کلهر محمود بهادری کلخوران مهدی کاشان نورالله کسایی کنعان کیانی رضا کرم‌رضایی گ [ویرایش] ایرج گلافشان بهروز گلزادی پوپک گلدره شاپور گودرزی‌نژاد علی اصغر گرمسیری فریدون گله محمد علی گلشن ابراهیمی محمدعلی گویا میرزا آقا گودرزی نرسی گرگیا نعمت‌الله گرجی هوشنگ گودرزی
ل [ویرایش] مهران لطفی هومن لایق م [ویرایش] احمد مایانی اردشیر ملک مرزبان اسدالله ملک امیرحسین مهرآیین امیرهوشنگ معاون‌زاده اکبر معتمدی ایرج مستعان پرویز ملک‌زاده جعفر مزینانی جلال مقدم جمال میربابایی جمشید مهرپویا جهانگیر ملک جواد میرمیران چنگیز مشهوق حسن مرندی حسین ملک حسین ملکی زنجانی حسین مکی حسینعلی ممتحن حمید مصدق رباب متمدن رضا محمدی بارفروش روبیک منصوری زین‌العابدین ممتحن سولماز مومنی کوک‌تپه شاهرخ مسکوب ضیا موحد عباس معارف علی‌اصغر معروف علی معصومی فخرالدین سادات میررمضانی فرهاد محبت فریدون مام‌بیگی فریدون مشیری مجتبی میرزاده محمد مددپور محمد مهریار (کارشناس میراث فرهنگی) محمد میرنقیبی محمدتقی مسعودیه محمدجواد مشکور محمدرضا منوچهری فر محمدعلی مددی محمود محمودی ساری محمود مصاحب مرتضی مسعودی علوی مصطفی مقربی ملک مهدی میرفندرسکی منصورمحمدی مهدی مفتاح مهرزاد مینویی میرغلامعلی موسوی ایرانی ناصر مشعوف هادی محامدی هوشنگ مهرورزان کورش مذکوری کیومرث میردادیان مهری مهرنیا علی میری ن [ویرایش] احمد نجیب زاده اسماعیل نواب صفا حسین نادری سیروس نیساری عباس ناظری نیک عبدالحسین نوایی علی اصغر نیکزاد غلامحسین نقشینه فریدون ناصری محمدعلی نجد بنابی محمود نجم آبادی محمود نشاط ملیحه نصیری ملیحه نظری منوچهر نوذری قطعه : 88 ردیف : 150 شماره :22 مهدی ناظمی یزدی نصیب نصیبی نورعلی نوری محمد نوری محمدحسین نصرابادی ه [ویرایش] ابراهیم هاشمی ابوالحن هاشمی شیرازی بهروز هنربخش حمید هدی‌نیا داود هوشیار سیدمحمود هاشمی(هنرمند) عبدالرضا هاشمی عبدالعلی همایون ماندانا هوشیار منوچهر همایون‌پور رضا وحدانی و [ویرایش] سیامک والی‌پور علی رضا وزل شمیرانی مرتضی ورزی مصطفی ورزگاه منصور والامقام مهدی ویشکایی هرمز وحید ی [ویرایش] اقبال یغمایی پرویز یاحقی شهریار یاربخت منصور یاحقی منبع [ویرایش] وبگاه ظهیرالدوله برگرفته از «http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D9%85%D8%AF%D9%81%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%B7%D8%B9%D9%87_%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA_%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7&oldid=6208693»

به نقل ازمنظومة بلندمنتشر نشدة(مشهدی های قدیمی)
سرودة رضا افضلی در سال ۱۳۷۷ 

 
سحرگه چون رسد با مهر و لبخند
دود چون مِه به كوچه دودِ اسپند

به زيرِ نورِ صبحِ لاجوردي
شود آغاز، جشنِ جمعه گردي

به شوق بامدادِ روشن و پاك
برويد سبزه هاي شادي ازخاك

شودگسترده برگاري پلاسي
شَوَد در بُقچه هررخت ولباسي

به خرسندي به روي فرشِ گاري
نشيند دسته اي با بي قراري

تهِ قليان فِلِز،چوبين ميانه
كند قُل قُل به گاري، شادمانه

بسي آويخته پارا زگاري
شده با كودكان، زن ها حصاري

نشسته دختر وزن روي درروي
كه نامحرم نبيند از زنان روي

به هنگامي كه گردد حركت آغاز
كلافِ حرفِ زن ها مي شود باز

زن و دختر همه با «ديره زنگي»
زَندكف ها به راه «كوه سنگي»

زپشتِ سرگرفته كودكان را
زكشك و كِشته پركرده دهان را

به تخمه ي خربزه يا هندوانه
شده آغاز، جشن كودكانه

شود پيدا سرِ سكّوي ميدان
سوارِ اسب سنگينش «رضا خان»

«تقي آباد» چون گردد پديدار
صفا و سايه پيش آيد به تكرار

شِنل برتن،پسر دارد اشاره
به سوي اسب آن خان سواره

دُرُشكه دركنارِ اسب و گاري
رود در راه و ،گه آيد سواري

شكوفد غنچة لبخندِگلگشت
زگلباغِ سرِ راهِ «الندشت»

به باغِ با صفاي نيك بختان
گواهي مي دهد برگِ درختان

به سانِ يك صفِ سيّد،سپيدار
به سر پيچيده گويي سبزدستار

//بنا پيداست، در آيينة آب//

كشيده كوهِ سنگي گردنش را
گشوده بهر مردم دامنش را

به سنگستانِ سربي، بُرده پاها
زده تكيه به پَرگون مُتكّاها

كنارش بركه چون آيينه تابان
به آبِ چشمه خورشيد است حيران

بنا پيداست درآيينة آب
به استخري كه دارد زلف پرتاب

شفق ريزد به امواجش شقايق
به روي آن خزد پاروي قايق

//دوشير اِستاده آن جا هردو سنگي//

يكي با خود كشاند فرش و بالش
يكي بندد به «سارُغ»،كفش و گالش

سماور هاي برّاق و ذغالي
شود خورشيدكِ دستِ اهالي
 
شود از خلق، خاك و سبزه محشر
فضا گردد پُراز دودِ سماور

شميمِ كوفته، با آشِ رشته
شده جوباره اي در هم سرشته

يكي سرگرمِ كار كشك سايي
يكي مي افكند تاب هوايي

كند كودك به تابِ تازه پرواز
ميان نغمه هاي ساز و آواز

يكي برتار رقصد پنجه هايش
يكي شادي تَراود از صدايش

پس از آوردنِ آب از«فشاري»
تماشاوگهي قايق سواري

نخست از پلّه ها بايد گذركرد
به پشتِ شيرهاي آن مَقَركرد

دوشير آن جا سِتاده ،هردو سنگي
به چشم طفل آيد شير جنگي

ميان شير،تاج شادي او
گذشتن زان ميان آزادي او

برآتش قُل زند «هركاره» اي گرم
بجنبد دم به دم،گهواره اي نرم

بدان گهواره مي گويند «بانوج»
كه مي بندند باسرعت كج وكوج

چو مردان ريسمان آماده سازند
درختان كارِشان را ساده سازند

به سويي مردمانِ شنگ و شادان
شود مبهوتِ كارِ پهلوانان

به ميدان، پهلوان با زورِ «سهراب»
مثالِ گرد بادي مي خورد تاب

چو بردرّد زهم زنجيرها را
به ياد آرد خروشِ شيرهارا

بَرو بازوش باشد خالكوبي
به چنگش سنگ باشد، سست و چوبي

دوانگشتش كند از زور،غوغا
كند بس سكّه چون انگشتري تا

بساطِ خيمه شب بازي درآن سو
براي طفل باشد شهرِ جادو

عروسك ها دَوَد بادستِ پنهان
به پيشِ چشمِ كودك هاي خندان

چو آيد عصر و گردد وقت برگشت
رسد اين يك زكوه و آن يك از دشت

همه با پيكري پُردرد و خسته
زبي تابي روي گاري نشسته

به روي دستِ زن ها كودكان خواب
براي خانه رفتن جمله بي تاب

به پايان آمده شورو طرب ها
همه خاموش، مثل با ادب ها

پدر پرسد زطفلش با زرنگي
كجا بودي؟بگويد:كوه...سن...گي

به روز سيزده هردشت و صحرا

به منظومة بلندمنتشر نشدة(مشهدی های قدیمی)
سرودة رضا افضلی در سال ۱۳۷۷

 نقل از

به روز سيزده هردشت و صحرا

كند آغوش را بر عاشقان وا

چوباشد آسمان،آن روزآبي

شود هردل،چو روزآفتابي

رود هركس به جايي خُرّم و دور

نباردگركه ابر تيره پرشور

همه اين روز را خواهند زيبا

«چه خواهد كور غير از چشم بينا»

نفوسِ شهر مثلِ سيلِ جوشان

زهردروازه اي گردد خروشان

شود افزون به روي فرشِ گاري

نشاطِ كودكان وقتِ سواري

زهرسويي سواره يا پياده

اهالي سوي صحرا رو نهاده

به دستان هست نان و ديگ و پايه

«قَلِف» هاي غذاي خام مايه

به فرشِ سبز، هرکس جا گرفته

سراغِ لاله از گُل ها گرفته

شده هرگوشه اي روشن، چراغي

به هر سو لاله اي، سوزد به باغي

جواني رفته در رختِ زنانه

بخواند با ادا، شعر و ترانه

دمد از حلقه هاي مرد و زن ها

جوانان را رخي چون نسترن ها

جوان با تاي خود گردد گلاويز

درشتان با درشتان ريز با ريز

«كبوتر با كبوتر باز با باز

كند همجنس با همجنس پرواز»

 يكي تُنبك زند با هيكلي چاق

زند «عنتر» به امرش «كَلّه مَلّاق»

به دورِ «جيگي، جيگي» خيلِ مردم

چنان باشد كه او گرديده خودگُم

ميانِ جمع ،چرخاند عروسك

به آوازِ بلند و ضربِ تُنبك

شده لُپ هاي سُرنا زن چو گردو

دمد از بس كه در سُرنا به نيرو

دُهُل زن آن چنان كوبد دهل را

كه از بانگش كند بيدار گل را

به هر جا كودكي در زيرِ«سَيكا»

كند بازي به«مازولاغ» و«لمكا»

درشكه، چرخ هايش ارغواني

كند منگوله هايش گل فشاني

كروكش مي درخشد زير باران

دوعاشق زير سقفش گشته پنهان

درشكه،عاشقان را مي بَرَد راه

به زيرِچتر،چون طاووس و چون ماه

به ساز و رقصِ شور انگيزِ سُم ها

بِجُنبانند اسبان گوش و دُم ها

كبوتر هاي عاشق مست وخُرّم

فرو برده دو چینگِ تشنه درهم

برقصد جوي،با شادي و شنگي

صبح بهار نیست، که غوغای محشراست
از لطف ابر ، باز زمین و هوا تر است

با صورِصبحِ تُندرو بارانِ بی امان
دررستخیزِ سبزه و گل، روزِ محشر است

درسال های قَحط، درین رهگذارِخشک
اردی بهشتِ تازه و تر وه چه نوبر است

برروی شاخه، شادیِ رنگین پرنده ها
با رقصِ رنگِ غنچه و گل، شوخ و دلبر است

قوسِ قُزح مجال نیابد به پُل زدن
در انتظارِ آمدنِ روزِ دیگر است

مست است باغ، از میِ باران و معبرش
بس فرشِ بافته زگلِ سرخِ پرپر است

دالانِ باغ و سبزه و باران و عطرِگل
طاقِ نشاط ومخمل و الماس و عنبر است

آن کس که نیست در پیِ شادی درین بهار
بی شک، به دین و مذهبِ عُشّاق کافر است

هر لحظه غنچه چهره گشاید به روی باغ
آیینه های آب زلالش، برابر است

باعشوه گل نهاده، سرِ خویش بر علف    
پروازِ شوق، شاپرکان را میّسر است
 
این صبح و شامِ عمرِ، شهاب و شَراره اند
بر هم زنی چو چشم ،زمان وقت دیگر است

باید چگونه بود درین فرصتی که هست؟
شاید که شامِ آخِر و شب های آخَراست

فردا رسد خزان و ببیند که هردرخت
بی جانی اش به ریشه و بی برگی اش براست

ای کاش بعدِ مرگ بمانم چو یک درخت
گرتخت و گاهواره و گر دَرچَه و دَر است

دورم کندخدای ز «تابوت و دار ساز»
گرمادهم اگر به فقیران نکو تر است

چون من، درخت هم نکند عمر جاودان
این زاد ومیر، بازیِ بی حدّ و بی مَر است. 

                                رضا افضلی   9/2/88

قيچي ها 
مي خندند
قسمت كردنِ نانِ تازه
چه زيباست.

تنها شدی

مثلِ حياط خلوت متروك

تنها شدي

با خارهاي هرزة اندوهت

با گربه اي سياه كه در وحشتِ غروب

چون غم كنار بام تو مي آيد

*

فرزندهاي تو

نوروزها كنار تو مي آيند

تا دردهايشان را

چون مبل هاي كهنة اسقاط 

در خلوتِ خموش تو بگذارند.

*

تنها شدي

مثل حياط خلوت متروك.

1/1/73  

در شهرک چو کا / ویلای پیشین پدر دوعروسم (مهرمونا و پولیا)، جناب آقای مهندس بهروز تکمیلیان ( به طور برق آسا) سروده شد.

به نقل از منظومة بلندمنتشر نشدة(مشهدی های قدیمی)
سرودة رضا افضلی در سال ۱۳۷۷

نشيند هركسي،در خانة خويش
كنار سفره اي رنگين،كم و بيش

شود هرجا كه باشد هفت سيني
كتاب و آينه بالا نشيني

بگيرد آينه جا،درسِكُنجي
ميانِ قابِ چوبين يا برنجي

برقصد ماهيِ زيباي رنگين
درون تُنگِ شفّافِ بلورين

كنارِجلوه هاي تُنگِ ماهي
به هستي، سبزنا داردگواهي

به روي تخمِ مرغِ رنگ،رنگي
به چشم آيدنشاط و شوخ وشنگي

به روي آن بساط رنگ وارنگ
بهي با نخ شده از سقف آونگ

به دور«هفت سين»،شادي شود جمع
بُزرگِ خانه، روشن مي كند شمع

بخواند «يامُحوِّل»بهرِ اطفال
زژرفِ دل همه تا «احسنِ الحال»

بتركد توپ،ناگاهان چوتُندر
بميرد پار و زايد سالِ ديگر

فشاند پنجة نقّارخانه
به هر سو نُقلِ صوتِ شادمانه

شتابان خانوار شاد و خندان
مبارك گوي خيزد بوسه خواهان

به راهِ رقصِ وجدانگيزِ نوروز
شود اسپند و كُندُر شادي افروز

به دودِ آبيِ اسپند و كُندُر
شود هرخانه اي از بوي خوش پُر

قطارِ رنگ آيد درگذرها

زموجِ جامة دخترـ پسرها
قطارِ رنگ آيد درگذرها

زن و دختر، مثالِ گُلبُن پُر
رود در رهگذر پوشيده چادُر

تمامِ خانه ها پاكَند و رُفته
به هر جا بيش و كم، گُل ها شكفته

ببارد بوسه بر دستانِ پيران
كه تختِ عيد را باشند ميران

برانگيزد نشاطِ سكة نو
ازين خانه به سوي آن يكي، دو

وقتی به راه خود
 
ایمان ندارد آب

در بستر لجن

تن می دهد به خواب

رضا افضلی، 14/8/79

Faith
By:reza Afzali
Tr: Hassan Lahouti
 When water has no faith in its own course,
It will soon succumb to sleep in a bed of slime.

شود خوش بو ، شبانِ «شُعله سوري»
در آتش، خوردني هاي تنوري

«گلوله نفتي» آيد بي شماران
شود شب، از فروغش نورباران

صفوفِ كودكان، مثلِ سياوش
پَرَد از شعله هاي سُرخِ آتش

بلرزد،درگذرهاي مِه آلود
به روي بامِ آتش رايتِ دود

زآتش مي دود بر چهره آزرم
خروشد هيمه ها، بربسترِگرم

دَوَد از خرمنِ آتش شررها
دهدآتش به كودك،بال و پرها

هزاران هيمه دارد سورِآتش
به رقصِ شعله خيزد شورِآتش

كشدچون آتشي هرجا زبانه
فرودآيد به ظلمت تازيانه

يكي پوشيده با چادرتن وسر
زند برخانة همسايگان در

به يك چادر شده، محجوبه مانند
به دستِ او ملاقه،كوبه مانند

گدايي مي كند با خنده بازي
بگيرد چيزكي،با بي نيازي

رسدگه نُقل و نان،گه آبِ جوشان
گهي براو شود، خشمآبه افشان

درونِ خانه اي پهن و درندشت
به باغِ شعله آيد شوقِ گلگشت

پرد از شعله، شادان كودك و پير
گهي هم مادري با كودكِ شير

به صف زآتش به راحت ناپريدن
به ديگر خرمن آتش رسيدن

سرودِ«زردي از تو،سرخي ازما»
شكوفد نو به نو بر روي لب ها

بَرَد ازیادِ خود این ره، صدای کفش هایم را
که اینک می شمارد، تق تقِ خشک عصایم

ره ناصاف، خود داند که روی سنگلاخِ عمر
فروخوردم چو خارِ بغض ها چون و چرایم را

گهی افتان و گه خیزان، دمی چون عابری حیران
فزودم زخم تازه، ساقِ با درد آشنایم را

شده از آبله چون بوتة گل های مرواری
چو می بینم  برون از کفش خود،آزرده پایم را

بقایم را چه حاصل بود غیر از اضطراب و رنج
که گرید مادر هستی گه رفتن فنایم را

نوید تازه ای می داد هر صبحی که می آمد
امید نو به نو می شست گاه ازغم، سرایم را

مرا دردی مشخّص بود و عطّار زمان دایم
نهان می داشت زیر پیشخوانِ خود دوایم را

سر هرچشمه می رفتم که نوشم مشت آبی چند 
کدر می کرد طوفانی، زلال با صفایم را

به غیر از رفتن و رفتن ندیدم چاره تا آخِر
کنم ثابت به عاشق پیشگان ، عشق و وفایم را

به کوهی گر کشم نعره ، که خشمم را کنم خالی
مکرر می کند با لحن لرزانش صدایم را

                                                                   مشهد 24/11/90

چو مي آيد نسيمِ ماهِ اسفند
تلاشِ او شود از شوق،صدچند

كند هرغُرفه را خالي زاسباب
بپاشد بركف و دربندها آب

بروبدخانه را از سُرمة خاك
كند هرچيز را، ازگردهاپاك

كنارِحوض دارد پرده شويي
بشويد جامه هارا با نكويي

نماند هيچ ديگرظرفِ ناشور
زهرچيزي پليدي راکنددور

كشدگرطفل،جيغي كودكانه
صدا پيچد،به خاليگاهِ خانه

شود هر شيشه اي شفّاف و برّاق
شود جارو«در» و «سقف» و «رف» و «طاق»

شود صندوق و گنجه باز و رُفته
شود پاك از غباران نهفته

دَود از صُبح تاشب،دختر و زن
كه گيرد خاك را،ازسيخ و سوزن

براي نونُمايي در هر همه چيز
دهد تغيير جاي گنجه و ميز

بشويد حوض را هم آخرِماه
 كندپُر از زلالِ تازة چاه

درونش افكند رقصنده ماهي
كه باشد شاديِ دل را گواهي

رودگرمابه خانم نصف روزه
فتد خياط هم آخر به كوزه
 
به گوش آيد صداي شوق مردم
به شادي مي شود هر غُصّه اي گم

اجاق از شعله ها گردد مُنَوّر
زنان دارند رخت تازه در بر

دود هر زن به روي چهره اش خون
كنار ديگ و آتش هاي گلگون

پلو در ديگ شادي مي كشد دم
كه گردد موقعِ تحويل كم كم

بُوَد ماهي خوراكِ گاهگاهي
ولي واجب شود هر عيد،ماهي
 
پلو باشد کنون همراه رشته
شود ته ديگ ،گه خشك و برشته

خورد هرکس چواز ته ديگ، بي حرف
شب جشن عروسي، آيدش برف...

نگاه کن! که برف نو، به سرو شانه می زند
زمین نیمه خفته را، به تازیانه می زند

ز پشت پنجره ببین! که برف تازه آمده
به سازِ بی نشانه اش، چه عاشقانه می زند

به شانة لطیف خود، رود به سوی شاخه ها
هزار سرو و کاج را ،سپید شانه می زند

پرنده زُل زده به او، به حیرت و زلانه اش
به عشوه نوک به آزمون، به سقف لانه می زند

به پنبه زار برف ها ،نهان شده ست باد مست
به رقص زلف نقره را ، به هرکرانه می زند

تلو تلو خوران رود، به سوی کوه و  دم به دم
سمندِ خواب برده را، به تازیانه می زند

چنین که می تپد زمین، سه هفته دگر یقین
درخت خشک زندگی، بسی جوانه می زند

به دشت های لاله ها، چوگردش پیاله ها
هزار آتش جوان، زنو زبانه می زند

ز شوق برف دانه ها، پریده خواب ازسرم
کنون که برف خویش را، به بام خانه می زند

                         رضا افضلی مشهد یک شنبه 25/10/90

به روي فقر مي خندد لبِ شاه

به نقل از منظومه ی بلندمنتشر نشده ی (مشهدی های قدیمی)  

سروده ی رضا افضلی در سال ۱۳۷۷

 غني پوشد، حريرِ نرم و زيبا

شود درجامه، طاووسي فريبا

لباسِ فقر روشن يا كه تيره

زرنگين وصله ها داردجزيره

بسی مسكين شود با مرگ،خاموش

شود در دخمة سردش فراموش

به دست آورده نان،از«چرخ ريسي»

سپرده عمرِخود درفقروپيسي

نگردد دور ازو اندوه با خشم

كه مي ريسد به دوكِ روز و شب پشم

شود پا و كمر خشك ازنشستن

به گاهِ پسته و فندق شكستن

يكي تسبيح مي سازد ز«مُهره»

يكي در «مُهر» سازي گشته شهره

غبارِخاك وخُل باشد روانه

به هر جاي فضاي تنگِ خانه

همه باشند «دايم نا اميد»ان

به راه زندگي،«هردم شهيد»ان

زديوارِ خراب و زشت درگاه

به روي فقر مي خندد لب شاه